Vi bằng là văn bản do Thừa phát lại lập, ghi nhận sự kiện hoặc hành vi có thật mà Thừa phát lại trực tiếp chứng kiến. Vi bằng được sử dụng để làm chứng cứ trong các giao dịch dân sự, kinh tế hoặc trong quá trình giải quyết tranh chấp tại tòa án. Vai trò của vi bằng đó là ghi nhận những sự kiện, hành vi có thật để làm tăng cường lên tính minh bạch và rõ ràng trong cáo giao dịch pháp lý. Hỗ trợ chứng minh tại tòa án, phòng ngừa những rủi ro về mặt pháp lý để đáp ứng lại các tình huống pháp lý đặc biệt và quan trọng. Vậy trước hết chúng ta cần hiểu công chứng vi bằng là gì? Nó có dễ hiểu hay không, quan trọng trong các giao dịch dân sự để tạo nên được tính minh bạch và rõ ràng trong giao dịch pháp lý hay không? Sau đây Bravolaw sẽ giới thiệu và phân tích rõ cho các bạn hiểu về vai trò và quy trình lập vi bằng sao cho hiệu quả nhất về mặt pháp lý.
Công chứng vi bằng là gì?
Định nghĩa vi bằng
- Vi bằng là gì theo quy định pháp luật hiện hành.
- Thừa phát lại là người có thẩm quyền lập vi bằng và phải thực hiện theo đúng quy trình do pháp luật quy định.
- Vi bằng này chỉ ghi nhận sự kiện hành vi, không chứng nhận tính hợp pháp hay quyền sở hữu công chứng.
=> Vi bằng không thay thế văn bản công chứng, nhưng có thể làm chứng cứ trong các vụ việc dân sự, kinh tế, hành chính.
– Phân biệt giữa vi bằng và công chứng, chứng thực.
| Tiêu chí | Vi bằng | Công chứng | Chứng thực |
| Cơ quan thực hiện | Thừa phát lại | Công chứng viên tại Phòng/Văn phòng công chứng | UBND cấp xã, huyện hoặc cơ quan có thẩm quyền |
| Văn bản lập | Ghi nhận sự kiện, hành vi có thật | Chứng nhận tính pháp lý của hợp đồng, giao dịch | Xác nhận bản sao đúng với bản chính hoặc chữ ký đúng của người yêu cầu |
| Hiệu lực pháp lý | Là chứng cứ trong tranh chấp | Có giá trị pháp lý, bắt buộc thi hành | Là căn cứ xác nhận tính xác thực của tài liệu |
| Nội dung ghi nhận | Sự kiện, hành vi mà Thừa phát lại chứng kiến | Hợp đồng, giao dịch, di chúc, giấy tờ khác | Bản sao giấy tờ, chữ ký người yêu cầu |
| Phạm vi áp dụng | Dùng làm chứng cứ tại tòa án, hỗ trợ giao dịch | Chuyển nhượng tài sản, hợp đồng, di chúc | Xác nhận giấy tờ cá nhân, hành chính |
| Giá trị pháp lý | Không xác nhận quyền sở hữu, tính pháp lý | Chứng nhận tính hợp pháp của giao dịch | Không làm phát sinh quyền sở hữu hoặc nghĩa vụ pháp lý |
| Ví dụ | Ghi nhận việc bàn giao nhà, tài sản, hiện trạng | Hợp đồng mua bán nhà, ủy quyền, di chúc | Bản sao CMND, giấy khai sinh, hộ khẩu |
Người có quyền lập vi bằng
– Ai có được thẩm quyền lập vi bằng (Thừa phát lại): Theo Nghị định 08/2020/NĐ-CP về tổ chức và hoạt động của Thừa phát lại, chỉ Thừa phát lại mới có thẩm quyền lập vi bằng. Thừa phát lại là người có đủ điều kiện hành nghề theo quy định pháp luật và được bổ nhiệm bởi Bộ trưởng Bộ Tư pháp.
– Điều kiện của Thừa phát lại khi lập vi bằng trong các giao dịch pháp lý:
- Điều kiện chung: là công dân Việt Nam, có sức khỏe tốt, phẩm chất đạo đức tốt, không bị mất hoặc hạn chế năng lực hành vi dân sự, không tiền án tiền sự.
- Yêu cầu về trình độ: có bằng cử nhân luật, có ít nhất 3 năm kinh nghiệm làm công tác pháp luật, phải hoàn thành khóa đào tạo nghiệp vụ Thừa phát lại.
- Bổ nhiệm: Được Bộ Trưởng Bộ tư pháp bổ nhiệm theo quy định pháp luật.
– Trách nhiệm của Thừa Phát lại khi lập vi bằng:
- Tuân thủ pháp luật và đạo đức nghề nghiệp: làm việc một cách khách quan, trung thực và đúng quy định của pháp luật đã đưa ra. Không được lập vi bằng cho các sự kiện, hành vi, vi phạm pháp luật hoặc trái đạo đức xã hội.
- Bảo vệ quyền lợi và lợi ích hợp pháp của các bên: giải thích quyền và nghĩa vụ cho các bên tham gia. Đảm bảo các bên nên hiểu rõ nội dung và hậu quả pháp lý vi bằng.
- Ghi nhận sự kiện và hình ảnh một cách trung thực: Chỉ ghi nhận những hành vi sự kiện, hành vi mà Thừa phát lại trực tiếp chứng kiến. Không được ghi nhận những sự kiện hoặc hành vi mà không có thực tế.
- Bảo mật thông tin: Thông tin liên quan đến nội dung vi bằng thì phải giữ bí mật thông tin cho khách hàng, trừ trường hợp pháp luật cung cấp.
- Lập và đăng ký vi bằng đúng quy định: phải lập theo mẫu, có chữ ký và đóng dấu của văn phòng. Vi bằng phải được gửi đến Sở tư pháp nơi Văn phòng Thừa phát lại hoạt động để đăng ký.
- Trách nhiệm bồi thường: có những hành vi hoặc gây thiệt hại do lỗi trong quá trình lập vi bằng, họ phải chịu trách nhiệm bồi thường theo quy định của pháp luật.
Vai trò và giá trị pháp lý của vi bằng
Vai trò của vi bằng
– Ghi nhận sự kiện, hành vi làm căn cứ pháp lý trong tranh chấp.
- Vi bằng là bằng chứng cho sự kiện hoặc hành vi có thật, đã xảy ra, giúp các bên trong giao dịch xác nhận và lưu lại thông tin một cách chính xác nhất.
- Chúng còn làm rõ những thỏa thuận, cam kết giữa các bên giúp giảm nhiều rủi ro và tránh gây mâu thuẫn sau này.
– Dùng làm bằng chứng tại tòa án hoặc cơ quan có thẩm quyền.
- Chúng còn là tài liệu, chứng cứ giá trị pháp lý giải quyết tranh chấp tại tòa án, cơ quan có thẩm quyền. Và chúng không thay thế văn bản công chứng, chỉ có thể tham gia với vai trò là đánh giá, phân xử vụ việc.
- Vi bằng giúp các bên lưu lại chứng cứ cho các sự kiện quan trọng, bảo vệ quyền lợi khi xảy ra tranh chấp.
=> Vi bằng có thể được lập trong những trường hợp mà pháp luật không yêu cầu công chứng, các bên muốn có thêm chứng cứ để bảo vệ mình.
Giá trị pháp lý của vi bằng
– Vi bằng có giá trị chứng cứ nhưng không thay thế công chứng:
- Trong các giao dịch chuyển đổi, chuyển nhượng quyền sử dụng đất, mua bán nhà, hoặc những giao dịch mà pháp luật bắt buộc phải công chứng:
- Được sử dụng làm chứng cứ trong các vụ việc dân sự, kinh tế, hành chính, nếu có những phát sinh tranh chấp.
- Tòa án và các cơ quan có thẩm quyền có thể sử dụng vi bằng để xác định các tình tiết, sự kiện đã diễn ra khi có tranh chấp.
- Lưu giữ bằng chứng và bảo vệ quyền lợi của các bên khi tham gia giao dịch hoặc tranh chấp, tạo nên tính minh bạch rõ ràng trong các giao dịch dân sự và thương mại.
- Vi bằng không có giá trị văn bản công chứng hoặc chứng thực và không thể dùng để nhận quyền sở hữu tài sản hoặc tính hợp pháp của giao dịch.
– Những trường hợp vi bằng được sử dụng hiệu quả không cần phải công chứng:
- Ghi nhận hiện trạng tài sản
- Ghi nhận bàn giao tài sản hoặc tiền bạc
- Ghi nhận việc thực hiện đúng nghĩa vụ
- Ghi nhận sự kiện hoặc hành vi pháp lý.
- Ghi nhận họp hội đồng hoặc biên bản cuộc họp.
- Ghi nhận việc đặt cọc giao kèo.
- Ghi nhận nội dung truyền thông, quảng cáo.
Quy trình lập vi bằng đúng luật
Bước 1: Tiếp Nhận Yêu Cầu Lập Vi Bằng
– Người yêu cầu: Cá nhân hoặc tổ chức có nhu cầu lập vi bằng đến Văn phòng Thừa phát lại trình bày yêu cầu.
– Thông tin cần cung cấp:
- Nội dung sự kiện hoặc hành vi cần ghi nhận.
- Thời gian, địa điểm diễn ra sự kiện/hành vi.
- Các tài liệu liên quan (nếu có).
– Tư vấn: Thừa phát lại tư vấn về tính pháp lý của sự kiện và khả năng lập vi bằng.
Bước 2: Kiểm Tra và Đánh Giá Yêu Cầu
– Thừa phát lại đánh giá tính hợp pháp:
– Xem xét sự kiện/hành vi có thuộc phạm vi được phép lập vi bằng.
– Từ chối lập vi bằng nếu:
- Nội dung vi phạm pháp luật hoặc đạo đức xã hội.
- Sự kiện thuộc thẩm quyền công chứng/chứng thực.
Bước 3: Ký Kết Thỏa Thuận Lập Vi Bằng
Thỏa thuận lập vi bằng bao gồm:
- Nội dung, thời gian, địa điểm lập vi bằng.
- Chi phí dịch vụ.
- Quyền và nghĩa vụ của các bên.
Bước 4: Tiến Hành Lập Vi Bằng
Thừa phát lại trực tiếp chứng kiến sự kiện/hành vi:
- Đến địa điểm và ghi nhận sự kiện/hành vi một cách trung thực, khách quan.
- Ghi hình, ghi âm (nếu cần): Sử dụng các phương tiện hỗ trợ để ghi lại bằng chứng.
- Lập biên bản: Biên bản ghi nhận chi tiết sự kiện/hành vi và kèm theo hình ảnh, video (nếu có).
Bước 5: Lập và Ký Vi Bằng
Nội dung vi bằng bao gồm:
- Thông tin người yêu cầu và Thừa phát lại.
- Mô tả sự kiện/hành vi một cách chi tiết.
- Các tài liệu, chứng cứ đi kèm.
Ký và đóng dấu:
- Thừa phát lại và các bên liên quan ký tên.
- Vi bằng được đóng dấu của Văn phòng Thừa phát lại.
Bước 6: Đăng Ký Vi Bằng Tại Sở Tư Pháp
– Nộp vi bằng: Trong vòng 03 ngày làm việc kể từ ngày lập, Thừa phát lại gửi vi bằng đến Sở Tư pháp để đăng ký.
– Hồ sơ đăng ký vi bằng:
- Bản sao vi bằng.
- Tài liệu kèm theo (nếu có).
– Sở Tư pháp kiểm tra và lưu trữ vi bằng.
Bước 7: Giao Vi Bằng Cho Người Yêu Cầu
Sau khi vi bằng được đăng ký, Thừa phát lại giao bản chính cho người yêu cầu và lưu trữ một bản tại Văn phòng Thừa phát lại.
Những lưu ý quan trọng khi lập vi bằng
Không nhầm lẫn giữa vi bằng và công chứng:Vi bằng không có giá trị thay thế công chứng hợp đồng, công chứng các loại giấy tờ quan trọng. Người yêu cầu cần lắm rõ quy định và tham vấn Thừa phát lại trước khi lập vi bằng.
Vi bằng không được sử dụng trong các giao dịch cấm: như giao dịch bất động sản bất hợp pháp:
- Chuyển nhượng mua bán bất động sản.
- Tặng cho tài sản bất động sản.
- Hợp đồng thế chấp, bảo lãnh.
- Di chúc liên quan đến bất động sản.
Chọn đúng đơn vị Thừa phát lại có thẩm quyền
- Thẩm quyền theo địa bàn hoạt động.
- Kiểm tra pháp lý của văn phòng thừa phát lại.
- Lựa chọn văn phòng uy tín và kinh nghiệm.
- Thẩm quyền lập vi bằng theo sự kiện hành vi.
- Trao đổi rõ ràng trước khi lập vi bằng.
Các trường hợp phổ biến cần lập vi bằng
Xác nhận tình trạng nhà đất trước khi mua bán
- Lập vi bằng ghi nhận tình trạng thực tế để tránh tranh chấp.
- Ghi nhận hiện trạng nhà khi bàn giao trong hợp đồng thuê, mua bán.
- Ghi nhận hiện trạng xe cộ, máy móc, thiết bị trước khi giao nhận hoặc sửa chữa.
Xác nhận sự kiện, hành vi quan trọng
- Nhận nội dung họp, thỏa thuận, hoặc cam kết, giấy tờ trong cuộc họp.
- Xác nhận sự kiện, hoạt động xã hội có liên quan đến quyền lợi các bên.
- Ghi nhận hành vi lấn chiếm đất đai, tài sản chung hoặc vi phạm xây dựng.
Ghi nhận vi phạm hợp đồng
- Lập vi bằng khi phát hiện vi phạm hợp đồng để làm chứng cứ pháp lý, khi thấy có bên nào sai.
- Ghi nhận nội dung giao dịch, hợp đồng điện tử hoặc các thỏa thuận qua mạng.
Kết luận
Hiểu được vi bằng và công chứng giúp bạn lựa chọn đúng hình thức phù hợp với nhu cầu pháp lý của mình.Trong các giao dịch quan trọng như mua bán bất động sản, nên thực hiện công chứng để đảm bảo tính pháp lý. Trong khi đó, vi bằng là công cụ hữu ích để ghi nhận sự kiện, hành vi làm chứng cứ trong trường hợp tranh chấp. Nếu bạn đang cần tư vấn hoặc hỗ trợ về dịch vụ công chứng và vi bằng , hãy liên hệ ngay với Bravolaw để được đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm của chúng tôi đồng hành và giải đáp chi tiết. Liên hệ ngay Hotline: “19006296” để nhận tư vấn tận tình và nhanh chóng!
